Logistics trong TMĐT: Các mô hình giao hàng phổ biến ở Việt Nam

Logistics là một trong những yếu tố quyết định sự thành công của thương mại điện tử tại Việt Nam. Khi nhu cầu mua sắm online tăng trưởng mạnh mẽ, đặc biệt sau giai đoạn bùng nổ của các sàn TMĐT như Shopee, Lazada, Tiki hay TikTok Shop, khách hàng ngày càng đòi hỏi tốc độ giao hàng nhanh, chi phí hợp lý và trải nghiệm nhận hàng thuận tiện hơn. Điều này khiến hệ thống logistics phải thay đổi liên tục, áp dụng nhiều mô hình giao hàng tối ưu để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Hiện nay, tại Việt Nam đã hình thành một hệ sinh thái logistics TMĐT vô cùng đa dạng với nhiều mô hình giao hàng khác nhau, từ giao tiêu chuẩn đến giao hỏa tốc, giao qua kho trung chuyển và giao hàng chặng cuối. Mỗi mô hình đều có đặc điểm vận hành, chi phí và ưu điểm riêng, tạo nên sự linh hoạt cho cả doanh nghiệp và người tiêu dùng. Việc hiểu rõ các mô hình này giúp doanh nghiệp TMĐT lựa chọn phương án phù hợp để tối ưu chi phí, tăng tốc độ xử lý đơn và nâng cao trải nghiệm khách hàng.

1. Giao hàng tiêu chuẩn – Mô hình phổ biến nhất tại Việt Nam

Giao hàng tiêu chuẩn (Standard Delivery) là mô hình được sử dụng rộng rãi nhất trong TMĐT. Thời gian giao thường dao động từ 2–5 ngày tùy khu vực, đặc biệt phù hợp với các đơn hàng không quá cấp bách hoặc vận chuyển liên tỉnh.

Ưu điểm lớn nhất của mô hình này là chi phí thấp, tuyến vận chuyển rộng, bao phủ từ thành thị đến nông thôn. Các đơn vị như Viettel Post, VNPost, J&T Express hay GHN đều có thế mạnh ở mô hình này nhờ mạng lưới kho bãi rộng khắp. Với doanh nghiệp TMĐT, giao tiêu chuẩn giúp giảm áp lực chi phí logistics và vẫn đảm bảo độ ổn định trong quá trình giao nhận. Đây là lựa chọn lý tưởng cho các sản phẩm có giá trị vừa phải hoặc không yêu cầu tốc độ giao quá nhanh.

2. Giao hàng nhanh – Đáp ứng nhu cầu nhận hàng trong 24–48 giờ

Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt giữa các sàn TMĐT, tốc độ giao hàng trở thành lợi thế quan trọng để giữ chân khách hàng. Mô hình giao nhanh (Fast Delivery) giúp người nhận có thể nhận hàng trong 1–2 ngày, chủ yếu phục vụ khu vực nội thành và các tỉnh lân cận.

Mô hình này phù hợp với các shop bán hàng ở thành phố lớn hoặc kinh doanh sản phẩm có nhu cầu mua gấp như phụ kiện điện thoại, mỹ phẩm, thời trang... Các đơn vị như GHTK, GHN hay J&T đã tối ưu tuyến đường nội vùng, kết hợp kho trung chuyển để đảm bảo tốc độ xử lý đơn nhanh và chính xác.

Điểm mạnh của giao nhanh nằm ở khả năng cải thiện tỷ lệ chuyển đổi. Nghiên cứu chỉ ra rằng khách hàng sẵn sàng trả thêm phí để nhận hàng sớm, đặc biệt khi họ có trải nghiệm tích cực trong các lần mua trước.

3. Giao hỏa tốc – Xu hướng bùng nổ tại các đô thị lớn

Giao hỏa tốc (Express Delivery) hiện là mô hình có tốc độ phát triển mạnh nhất nhờ nhu cầu giao trong ngày, giao trong vài giờ của người tiêu dùng. Shopee Express, GrabExpress, Ahamove hay Gojek đều cung cấp dịch vụ giao hỏa tốc với thời gian chỉ từ 1–4 giờ.

Mô hình này đặc biệt phổ biến tại Hà Nội và TP. HCM, nơi mật độ dân cư cao và khoảng cách giao hàng ngắn. Nhiều ngành hàng cần giao ngay như đồ ăn, hoa tươi, quà tặng, dược phẩm cũng dựa vào mô hình này để phục vụ kịp thời.

Tuy chi phí cao hơn so với các mô hình khác, giao hỏa tốc tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội cho doanh nghiệp, mang lại trải nghiệm ấn tượng và tăng mức độ hài lòng của khách hàng.

4. Giao hàng qua kho trung chuyển – Tối ưu chi phí và quy trình xử lý đơn

Kho trung chuyển (Hub/Sorting Center) là mắt xích quan trọng trong logistics TMĐT. Thay vì chuyển hàng trực tiếp từ kho tổng đến người nhận, hàng được đưa đến kho trung chuyển để phân loại, gom tuyến rồi tiếp tục vận chuyển.

Mô hình này giúp:

• Rút ngắn quãng đường giao hàng

• Tối ưu chi phí vận chuyển

• Tăng khả năng xử lý đơn số lượng lớn

• Giảm áp lực cho hệ thống kho chính

Các sàn TMĐT như Shopee, Tiki hay Lazada đều đầu tư mạnh vào hệ thống kho trung chuyển hiện đại, tự động hóa cao để tăng tốc độ phân loại hàng hóa. Nhờ đó, thời gian giao hàng được rút ngắn đáng kể, đặc biệt trong các dịp sale lớn.

5. Last-mile delivery – Chặng cuối quyết định chất lượng trải nghiệm

Chặng cuối (last-mile delivery) là phần giao hàng từ kho gần nhất đến tận tay khách hàng. Đây là bước khó nhất, chiếm đến 50% chi phí logistics và ảnh hưởng trực tiếp đến sự hài lòng của người mua.

Các xu hướng mới trong last-mile delivery tại Việt Nam:

• Sử dụng công nghệ định tuyến tối ưu

• Giao hàng bằng xe máy điện, thân thiện môi trường

• Đặt tủ locker thông minh tại khu dân cư

• Tối ưu giao hàng thất bại (không liên hệ được)

Việc tối ưu chặng cuối giúp doanh nghiệp giảm chi phí hoàn hàng, tăng độ chính xác và nâng cao trải nghiệm khách hàng — yếu tố sống còn trong TMĐT.

6. Xu hướng phát triển logistics TMĐT tại Việt Nam

Trong tương lai, logistics TMĐT Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển theo các xu hướng:

• Tự động hóa kho vận bằng robot, AI và hệ thống phân loại tự động

• Ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data) để dự báo nhu cầu và tối ưu tuyến giao

• Đa dạng hóa mô hình giao hàng, đặc biệt giao trong ngày và giao tức thì

• Phát triển logistics xanh, giảm phát thải và sử dụng phương tiện thân thiện môi trường

• Mở rộng mạng lưới kho đa tầng trong nội đô để rút ngắn quãng đường vận chuyển

Những xu hướng này không chỉ nâng cao hiệu quả vận hành mà còn tạo ra trải nghiệm mua sắm tốt hơn cho người dùng.

Kết luận

Logistics đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của TMĐT Việt Nam. Việc hiểu rõ các mô hình giao hàng như giao tiêu chuẩn, giao nhanh, giao hỏa tốc, giao qua kho trung chuyển hay last-mile delivery giúp doanh nghiệp lựa chọn giải pháp tối ưu, giảm chi phí và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Trong bối cảnh thị trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt, tối ưu logistics không chỉ là nhu cầu vận hành mà còn là chiến lược quan trọng để tạo lợi thế cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Mọi thông tin chi tiết, xin vui lòng liên hệ:
📌Ngành Thương mại điện tử - Trường ĐH Thuỷ Lợi
📌Địa chỉ: 175 Tây Sơn, Đống Đa, Hà Nội
📌Website: https://fem.tlu.edu.vn/nganh-thuong-mai-dien-tu
📌Facebook: https://www.facebook.com/thuongmaidientu.tlu
📌Tiktok: https://www.tiktok.com/@nganh_tmdt.tlu