Hành vi người tiêu dùng trong TMĐT Việt Nam: Xu hướng, đặc điểm và yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua hàng
Mở đầu
Thương mại điện tử Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ với tốc độ thuộc nhóm cao nhất khu vực Đông Nam Á. Sự thay đổi trong cách người tiêu dùng tìm kiếm thông tin, lựa chọn sản phẩm và đưa ra quyết định mua hàng đã tạo nên một bức tranh mới cho thị trường. Hiểu rõ hành vi người tiêu dùng trong TMĐT không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu chiến lược kinh doanh, mà còn nâng cao trải nghiệm mua sắm và tăng tỷ lệ chuyển đổi. Bài viết này sẽ phân tích sâu các đặc điểm nổi bật, động lực mua sắm và xu hướng hành vi mới của người tiêu dùng Việt Nam trong thời đại số.
1. Đặc điểm hành vi người tiêu dùng trong TMĐT Việt Nam
Người tiêu dùng Việt Nam có xu hướng ưu tiên sự tiện lợi trong mua sắm trực tuyến. Họ thích tìm kiếm thông tin nhanh, so sánh giá chỉ trong vài giây và đưa ra quyết định dựa trên các đánh giá từ cộng đồng. Việc mua sắm không còn phụ thuộc nhiều vào địa lý, mà chuyển sang các yếu tố như tốc độ giao hàng, mức độ uy tín của shop và trải nghiệm khi tương tác trên nền tảng.
Hầu hết người dùng TMĐT hiện nay đều cảm thấy quen thuộc với voucher, mã giảm giá, miễn phí vận chuyển và các chương trình khuyến mại lớn. Những yếu tố này tác động mạnh đến tâm lý và có thể khiến họ thay đổi quyết định chỉ trong vài phút. Do đó, người Việt Nam có xu hướng “săn deal” và lựa chọn thời điểm khuyến mãi để mua sắm nhiều hơn bình thường.
Thêm vào đó, hành vi mua hàng đang dần chuyển dịch sang thiết bị di động. Điện thoại chiếm phần lớn lượt truy cập TMĐT, bởi người tiêu dùng có thể đặt hàng bất cứ lúc nào, từ bất kỳ đâu, chỉ với vài thao tác. Việc này khiến trải nghiệm giao diện, tốc độ tải trang và tính dễ sử dụng của ứng dụng trở thành yếu tố quan trọng trong hành vi quyết định mua hàng.
2. Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua hàng trong TMĐT
Quyết định mua hàng trực tuyến của người Việt chịu tác động bởi nhiều yếu tố khác nhau. Niềm tin vào người bán là yếu tố then chốt. Người tiêu dùng thường xem số lượng đánh giá, số sao, ảnh thật từ khách hàng và lịch sử hoạt động của shop trước khi đặt hàng. Shop có uy tín cao thường dễ dàng đạt tỷ lệ chuyển đổi tốt hơn.
Giá cả và ưu đãi là yếu tố quan trọng khác. Trong môi trường TMĐT, khách hàng dễ dàng so sánh giá giữa nhiều shop và nhiều nền tảng khác nhau. Chỉ cần một mức giá thấp hơn hoặc voucher hấp dẫn hơn, họ có thể đổi ý ngay lập tức. Vì vậy, cạnh tranh giá là một phần không thể thiếu trong thị trường hiện nay.
Chất lượng sản phẩm và mô tả chi tiết cũng tác động trực tiếp đến hành vi mua hàng. Người tiêu dùng muốn xem video sản phẩm, thông tin rõ ràng, hình ảnh sắc nét và mô tả chính xác. Sự thiếu rõ ràng khiến họ nghi ngờ và dễ rời bỏ sản phẩm.
Tốc độ giao hàng và dịch vụ hậu mãi cũng là yếu tố quan trọng. Khách hàng hiện đại muốn hàng đến nhanh và hỗ trợ đổi trả dễ dàng. Những nền tảng có dịch vụ vận chuyển linh hoạt, nhiều lựa chọn giao hàng, cùng chính sách hoàn tiền minh bạch thường được người tiêu dùng ưu tiên.
Cuối cùng, yếu tố tâm lý xã hội như xu hướng, đánh giá cộng đồng, KOL/KOC và video review có ảnh hưởng rất lớn. Sự phát triển của TikTok Shop cho thấy người tiêu dùng dễ bị cuốn hút bởi video ngắn, khả năng “chốt đơn” trong vài giây thể hiện rõ mức độ tác động của nội dung truyền thông.

3. Xu hướng hành vi tiêu dùng mới trong TMĐT Việt Nam
Xu hướng tiêu dùng trong TMĐT đang thay đổi nhanh chóng. Một xu hướng nổi bật là mua sắm thông qua video và livestream. Người tiêu dùng thích xem sản phẩm ở dạng trực quan, được người bán giới thiệu trực tiếp và nhận ưu đãi theo thời gian thực. Điều này giúp họ cảm thấy tin tưởng hơn và đưa ra quyết định nhanh hơn.
Cá nhân hóa trải nghiệm cũng trở thành xu hướng quan trọng. Người dùng mong muốn được gợi ý sản phẩm phù hợp với nhu cầu, lịch sử mua sắm và thói quen sử dụng. Các nền tảng TMĐT đang ứng dụng AI để hiểu rõ sở thích của từng khách hàng và tối ưu gợi ý hiển thị.
Yếu tố tiện lợi tiếp tục là động lực chính. Người tiêu dùng thích thanh toán nhanh qua ví điện tử, lưu địa chỉ tự động, theo dõi đơn hàng theo thời gian thực và nhận thông báo tức thì. Những cải tiến về công nghệ giúp quá trình mua sắm trở nên đơn giản và liền mạch hơn.
Ngoài ra, người tiêu dùng Việt Nam cũng có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến tính minh bạch, nguồn gốc sản phẩm và yếu tố bền vững. Điều này thúc đẩy các thương hiệu đầu tư vào bao bì thân thiện môi trường, thông tin rõ ràng và cam kết chất lượng.

Kết luận
Hành vi người tiêu dùng trong TMĐT Việt Nam đang phát triển mạnh và thay đổi theo xu hướng công nghệ mới. Người dùng ngày càng thông minh, nhạy cảm về giá và yêu cầu cao hơn về trải nghiệm mua sắm. Việc hiểu rõ đặc điểm hành vi, các yếu tố tác động và xu hướng tiêu dùng mới sẽ giúp người bán tối ưu chiến lược, cải thiện trải nghiệm khách hàng và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng tăng, ai nắm bắt hành vi người tiêu dùng tốt hơn sẽ là người chiến thắng trên thị trường TMĐT.
Mọi thông tin chi tiết, xin vui lòng liên hệ:
📌Ngành Thương mại điện tử - Trường ĐH Thuỷ Lợi
📌Địa chỉ: 175 Tây Sơn, Đống Đa, Hà Nội
📌Website: https://fem.tlu.edu.vn/nganh-thuong-mai-dien-tu
📌Facebook: https://www.facebook.com/thuongmaidientu.tlu
📌Tiktok: https://www.tiktok.com/@nganh_tmdt.tlu
https://dobichngoc2408.id.vn/hanh-vi-nguoi-tieu-dung-trong-tmdt-viet-nam
